☸️២៣. នាគវគ្គ មាន ១៤ គាថា
| ១. | អហំ នាគោវ សង្គាមេ | ចាបតោ បតិតំ សរំ |
| អតិវាក្យំ តិតិក្ខិស្សំ | ទុស្សីលោ ហិ ពហុជ្ជនោ ។ |
👉តថាគតនឹងអត់ទ្រាំពាក្យល្មើស ដូចដំរីកាលអត់ទ្រាំចំពោះព្រួញ ដែលរបូតចេញអំពីធ្នូ ក្នុងសង្គ្រាម ដូច្នោះ ព្រោះថា ជនទ្រុស្ដសីល មានច្រើននាក់ ។
| ២. | ទន្តំ នយន្តិ សមិតឹ | ទន្តំ រាជាភិរូហតិ |
| ទន្តោ សេដ្ឋោ មនុស្សេសុ | យោតិវាក្យំ តិតិក្ខតិ ។ |
👉ពួកជនតែងនាំវាហនៈ ដែលទូន្មានហើយ ទៅកាន់ទីប្រជុំ ព្រះរាជាតែងសេ្ដចឡើងកាន់វាហនៈ ដែលទូន្មានហើយ បណ្ដាមនុស្សទាំងឡាយ មនុស្សណា អត់សង្កត់នឹងពាក្យល្មើសបាន មនុស្សនោះ ជាអ្នកមានខ្លូនទូន្មានហើយ ឈ្មោះថា បុគ្គលប្រសើរបំផុត ។
| ៣. | វរមស្សតរា ទន្តា | អាជានីយា ច សិន្ធវា |
| កុញ្ជរា ច មហានាគា | អត្តទន្តោ តតោ វរំ ។ |
👉ពួកសេះអស្សតរក្ដី សេះអាជានេយ្យក្ដី សេះសិន្ធពក្ដី ដំរីកុញ្ជរដ៏ប្រសើរក្ដី ដែលបុគ្គលប្រៀនប្រដៅបានបទហើយ រាប់ថា ជាសត្វប្រសើរ បុគ្គលដែលមានខ្លួនទូន្មានបានបទហើយ ប្រសើរជាងសត្វទាំងអស់នោះ ។
| ៤. | ន ហិ ឯតេហិ យានេហិ | គច្ឆេយ្យ អគតំ ទិសំ |
| យថាត្តនា សុទន្តេន | ទន្តោ ទន្តេន គច្ឆតិ ។ |
👉បុគ្គលទូន្មានខ្លួនបានបទហើយ ទូន្មានខ្លួនល្អហើយ ឈ្មោះថា ទូន្មានហើយ ទើបទៅកាន់ទិស ដែលខ្លួនមិនធ្លាប់ទៅគឺព្រះនិព្វានបាន ពុំមែនដូចបុគ្គលទៅកាន់ទិស ដែលខ្លួនមិនធ្លាប់ទៅដោយសារយានទាំងឡាយនោះឡើយ ។
| ៥. | ធនបាលោ នាម កុញ្ជរោ | កដុកបភេទនោ ទុន្និវារយោ |
| ពទ្ធោ កពឡំ ន ភុញ្ជតិ | សុមរតិ នាគវនស្ស កុញ្ជរោ ។ |
👉ដំរីឈ្មោះធនបាល ជាសត្វចុះប្រេង ក្លៀវក្លា នាយហត្ថាចារ្យឃាត់បានដោយលំបាក បើនាយហត្ថាចារ្យ ចងភ្ជាប់ មិនស៊ីស្មៅទេ ព្រោះរឭកដល់ព្រៃខ្ទឹង ដែលដំរីនោះធ្លាប់ទៅ ។
| ៦. | មិទ្ធី យទា ហោតិ មហគ្ឃសោ ច | និទ្ទាយិតា សម្បរិវត្តសាយី |
| មហាវរាហោវ និវាបបុដ្ឋោ | បុនប្បុនំ គព្ភមុបេតិ មន្ទោ ។ |
👉ស្បូវភ្លាំង ដែលបុគ្គលកាន់មិនចំណាប់ រមែងលះដៃ យ៉ាងណាមិញ ភាពជាសមណៈដែលបុគ្គលកាន់មិនស៊ប់សួនហើយ រមែងទាញបព្វជិតនោះ ទៅនរក យ៉ាងនោះឯង ។
| ៧. | ឥទំ បុរេ ចិត្តមចារិ ចារិកំ | យេនិច្ឆកំ យត្ថកាមំ យថាសុខំ |
| តទជ្ជហំ និគ្គហេស្សាមិ យោនិសោ | ហត្ថិប្បភិន្នំ វិយ អំកុសគ្គាហោ ។ |
👉ក្នុងកាលមុនអំពីកាលនេះ ចិត្តនេះ បានត្រាច់ទៅកាន់ចារិក តាមអាការដែលខ្លួនប្រាថ្នា តាមអារម្មណ៍ដែលខ្លួនប្រាថ្នាតាមសេចក្ដីសប្បាយ ក្នុងថ្ងៃនេះ អញនឹងសង្កត់សង្កិនចិត្តនោះ ដោយឧបាយដូចហ្មដំរី កាន់កង្វេរសង្កត់សង្កិនដំរីចុះប្រេង ដូច្នោះដែរ ។
| ៨. | អប្បមាទរតា ហោថ | សចិត្តមនុរក្ខថ |
| ទុគ្គា ឧទ្ធរថត្តានំ | បង្កេ សន្នោវ កុញ្ជរោ ។ |
👉អ្នកទាំងឡាយ ចូរត្រេកអរ ក្នុងសេចក្ដីមិនប្រមាទ ចូររក្សាចិត្តរបស់ខ្លួន ចូររើខ្លួនចេញចាកភក់ គឺកិលេស ដែលឆ្លងបាន ដោយកម្រ ដូចដំរីដែលជាប់នៅក្នុងភក់ រើខ្លួនឲ្យរួចបាន ។
| ៩. | សចេ លភេថ និបកំ សហាយំ | សទ្ធឹចរំ សាធុវិហារិធីរំ |
| អភិភុយ្យ សព្វានិ បរិស្សយានិ | ចរេយ្យ តេនត្តមនោ សតីមា ។ |
👉បើបុគ្គលបានសម្លាញ់ ដែលមានប្រាជ្ញាជាគ្រឿងរក្សាខ្លួន មានប្រាជ្ញាចងចាំ មានគុណធម៌ជាគ្រឿងនៅ ញ៉ាំងប្រយោជន៍ឲ្យសម្រេច ជាអ្នកត្រាច់ទៅជាមួយ គួរជាអ្នកមានចិត្តត្រេកអរ មានស្មារតីគ្របសង្កត់សេចក្ដីអន្ដរាយទាំងពួងហើយ ត្រាច់ទៅជាមួយនឹងសម្លាញ់នោះឯង ។
| ១០. | នោ ចេ លភេថ និបកំ សហាយំ | សទ្ធឹចរំ សាធុវិហារិធីរំ |
| រាជាវ រដ្ឋំ វិជិតំ បហាយ | ឯកោ ចរេ មាតង្គរញ្ញេវ នាគោ ។ |
👉បើស្វែងរកមិនបានសម្លាញ់ ដែលមានប្រាជ្ញាជាគ្រឿងរក្សាខ្លួន មានប្រាជ្ញាចងចាំ មានគុណធម៌ជាគ្រឿងនៅ ញ៉ាំងប្រយោជន៍ឲ្យសម្រេច ជាអ្នកត្រាច់ទៅជាមួយទេ គួរត្រាច់ទៅតែឯកឯងវិញ ដូចព្រះរាជា លះបង់រដ្ឋដែលទ្រង់ឈ្នះហើយ ស្ដេចទៅតែឯកអង្គ ពុំនោះសោត ដូចដំរីឈ្មោះមាតង្គៈ ដែលលះហ្វូង ត្រាច់ទៅជាឯកឯង ក្នុងព្រៃដូច្នោះដែរ ។
| ១១. | ឯកស្ស ចរិតំ សេយ្យោ | នត្ថិ ពាលេ សហាយតា |
| ឯកោ ចរេ ន ច បាបានិ កយិរា | អប្បោស្សុក្កោ មាតង្គរញ្ញេវ នាគោ ។ |
👉ការត្រាច់ទៅរបស់បុគ្គលឯកឯង ជាគុណជាតប្រសើរបំផុត ព្រោះថាសហាយតាគុណ រមែងមិនមាន ក្នុងជនពាលឡើយ បុគ្គលនោះ គប្បីជាអ្នកមិនសេចក្ដីខ្វល់ខ្វាយ ត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯងផង មិនគប្បីធ្វើអំពើបាបទាំងឡាយផង ដូចដំរីឈ្មោះមាតង្គៈ ជាសត្វមិនមានសេចក្ដីខ្វល់ខ្វាយ លះបង់ហ្វូង ត្រាច់ទៅតែឯងក្នុងព្រៃ ដូច្នោះដែរ ។
| ១២. | អត្ថម្ហិ ជាតម្ហិ សុខា សហាយា | តុដ្ឋី សុខា យា ឥតរីតរេន |
| បុញ្ញំ សុខំ ជីវិតសង្ខយម្ហិ | សព្វស្ស ទុក្ខស្ស សុខំ បហានំ ។ |
👉កាលបើសេចក្ដីត្រូវការកើតឡើងហើយ សម្លាញ់ទាំងឡាយ នាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ សេចក្ដីត្រេកអរដោយបច្ច័យតាមមានតាមបាន ជាហេតុនាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ បុណ្យនាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ ក្នុងកាលទៀបក្ស័យជីវិត ការលះបង់ទុក្ខទាំងអស់បាន ជាហេតុនាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ ។
| ១៣. | សុខា មត្តេយ្យតា លោកេ | អថោ បេត្តេយ្យតា សុខា |
| សុខា សាមញ្ញតា លោកេ | អថោ ព្រហ្មញ្ញតា សុខា ។ |
👉សេចក្ដីប្រតិបត្តិល្អក្នុងមាតា នាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ ក្នុងលោក មួយទៀត សេចក្ដីប្រតិបត្តិល្អក្នុងបិតា នាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ សេចក្ដីប្រតិបត្តិល្អក្នុងព្រាហ្មណ៍ នាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ ។
| ១៤. | សុខំ យាវ ជរា សីលំ | សុខា សទ្ធា បតិដ្ឋិតា |
| សុខោ បញ្ញាយ បដិលាភោ | បាបានំ អករណំ សុខំ ។ |
👉សីលនាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ ដរាបដល់ចាស់ សទ្ធាដែលបុគ្គលតម្កល់ស៊ប់ហើយ នាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ ការបានប្រាជ្ញា នាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ ការមិនធ្វើបាបទាំងឡាយ នាំសេចក្ដីសុខមកឲ្យ ។
ចប់នាគវគ្គ

តំណភ្ជាប់ទៅអត្ថបទផ្សេងទៀត…
គម្ពីរធម្មបទ មានទាំងអស់ ៤២៣ បទ ការរាប់ជាបទ រាប់តាមចំនួនគាថា គឺ គាថា ១ គាថា ឬគាថា ១ គាថា ជាមួយនឹងកន្លះគាថា រាប់ជា ១ បទ ក្នុងអដ្ឋកថាធម្មបទ លោករួបរួមទុកជារឿងៗ មានឈ្មោះរឿងប្រាកដតាមសភាវធម៌ ឬបុគ្គលដែលទ្រង់ប្រារព្ធ រឿងខ្លះមិនប្រាកដបុគ្គលដោយជាក់ច្បាស់ លោកក៏ប្រើពាក្យថា បុគ្គលម្នាក់ ភិក្ខុមួយរូប រួមទាំងអស់ ៣០២ រឿង ក្នុងមួយរឿងៗ ចាត់ជាពួក ជាក្រុម ហៅថា វគ្គ រួមជា ២៦ វគ្គ វគ្គនីមួយៗ មានឈ្មោះប្រាកដតាមអំណាចខ្លឹមសារនៃធម្មបទនោះៗ និងរឿងនោះៗ ពោលគឺធម្មបទណា រឿងណា ដែលមានសេចក្តីសម្ពន្ធគ្នា ទាក់ទងគ្នា ដូចគ្នា ស្រដៀងគ្នា ឬក៏ផ្ទុយពីគ្នា លោកក៏ចាត់ធម្មបទនោះៗ និងរឿងនោះៗ ជាពួក ជាក្រុម ជាមួយគ្នា ឬវគ្គជាមួយគ្នា, វគ្គនៃធម្មបទនោះ មាន ២៦ វគ្គ។
🔸គាថាធម្មបទ ជាភាសាអង់គ្លេស DhammapAda
ចំនួនវគ្គក្នុងគម្ពីរធម្មបទ