សហស្សវគ្គ
☸️៨. សហស្សវគ្គ មាន ១៦ គាថា
| ១. | សហស្សមបិ ចេ វាចា | អនត្ថបទសញ្ហិតា |
| ឯកំ អត្ថបទំ សេយ្យោ | យំ សុត្វា ឧបសម្មតិ ។ |
👉បើវាចា សូម្បី ១ ពាន់ម៉ាត់ ជាវាចាប្រកបដោយបទឥតប្រយោជន៍ (វាចានោះ ពុំប្រសើរឡើយ) បទមានប្រយោជន័ណា សូម្បីតែ ១ បទដែលបុគ្គលស្តាប់ហើយស្ងប់រម្ងាប់បាន (បទនោះ) ឈ្មោះថា ប្រសើរជាង ។
| ២. | សហស្សមបិ ចេ គាថា | អនត្ថបទសញ្ហិតា |
| ឯកំ អត្ថបទំ សេយ្យោ | យំ សុត្វា ឧបសម្មតិ ។ |
👉បើគាថា សូម្បី ១ ពាន់ ជាគាថាប្រកបដោយបទឥតប្រយោជន៍ (គាថានោះ ពុំប្រសើរឡើយ) បទនៃគាថាណា សូម្បីតែ ១ បទដែលបុគ្គលស្តាប់ហើយស្ងប់រម្ងាប់បាន (បទនៃគាថានោះ) ឈ្មោះថា ប្រសើរជាង ។
| ៣. | យោ ច គាថា សតំ ភាសេ | អនត្ថបទសញ្ហិតា |
| ឯកំ ធម្មបទំ សេយ្យោ | យំ សុត្វា ឧបសម្មតិ ។ |
👉អ្នកណា គប្បីពោលគាថាមួយរយ ជាគាថា ប្រកបដោយបទឥតប្រយោជន៍ (គាថាដែលអ្នកនោះពោលហើយនោះពុំប្រសើរឡើយ) បទនៃធម៌ណា សូម្បីតែ ១ បទដែលបុគ្គលស្តាប់ហើយស្ងប់រម្ងាប់បាន (ធម្មបទនោះ) ឈ្មោះថា ប្រសើរជាង ។
| ៤. | យោ សហស្សំ សហស្សេន | អាហារេ ច អនិស្សិតោ |
| ឯកញ្ច ជេយ្យមត្តានំ | ស វេ សង្គាមជុត្តមោ ។ |
👉អ្នកណា គប្បីឈ្នះពួកមនុស្សក្នុងសង្គ្រាមអស់មួយពាន់ៗ ដង (គឺមួយលាន) (អ្នកនោះមិនឈ្មោះថាជាអ្នកឈ្នះដ៏ប្រសើរឡើយ) ចំណែកអ្នកណាឈ្នះខ្លួនឯងម្នាក់បាន អ្នកនោះឈ្មោះថា ជាមនុស្សខ្ពង់ខ្ពស់ គឺជាអ្នកច្បាំងដ៏ពូកែក្រៃលែងក្នុងសង្គ្រាម ។
| ៥. | អត្តា ហវេ ជិតំ សេយ្យោ | យា ចាយំ ឥតរា បជា |
| អត្តទន្តស្ស បោសស្ស | និច្ចំ សញ្ញតចារិនោ ។ |
👉ខ្លួនហ្នឹងឯងដែលបុគ្គលឈ្នះហើយ ប្រសើរជាង ចំណែកពួកសត្វក្រៅពីនេះ ដែលបុគ្គលឈ្នះហើយ មិនប្រសើរឡើយ (ព្រោះ) កាលបើបុរសមានខ្លួនទូន្មានហើយ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តសង្រួមជានិច្ច ។
| ៦. | នេវ ទេវោ ន គន្ធព្វោ | ន មារោ សហ ព្រហ្មុនោ |
| ជិតំ អបជិតំ កយិរា | តថារូបស្ស ជន្តុនោ ។ |
👉ទេវតា គន្ធព្វ មារ ព្រមទាំងព្រហ្មមិនគប្បីធ្វើនូវជម្នះរបស់សត្វមានសភាពដូច្នោះឲ្យត្រឡប់ចាញ់វិញបានឡើយ ។
| ៧. | មាសេ មាសេ សហស្សេន | យោ យជេថ សតំ សមំ |
| ឯកញ្ច ភាវិតត្តានំ | មុហុត្តមបិ បូជយេ | |
| សាយេវ បូជនា សេយ្យោ | យញ្ចេ វស្សសតំ ហុតំ ។ |
👉អ្នកណាបូជា (លោកិយមហាជន) ដោយទ្រព្យមួយពាន់រាល់ៗ ខែ អស់ ១ រយឆ្នាំគត់ ចំណែកឯការបូជាចំពោះបុគ្គលដែលមានខ្លួនអប់រំហើយតែ ១ នាក់ សូម្បីតែមួយរំពេច ការបូជានោះឯងប្រសើរជាងការបូជារបស់អ្នកដែលបូជាអស់ ១ រយឆ្នាំនោះ ការបូជាអស់ ១០០ ឆ្នាំ នឹងប្រសើរអ្វីទៅ ។
| ៨. | យោ ច វស្សសតំ ជន្តុ | អគ្គឹ បរិចរេ វនេ |
| ឯកញ្ច ភាវិតត្តានំ | មុហុត្តមបិ បូជយេ | |
| សាយេវ បូជនា សេយ្យោ | យញ្ចេ វស្សសតំ ហុតំ ។ |
👉ជនណាបម្រើភ្លើងក្នុងព្រៃអស់ ១០០ ឆ្នាំ ចំណែកឯការបូជាចំពោះបុគ្គលដែលមានខ្លួនអប់រំហើយ តែ ១ នាក់ សូម្បីតែមួយរំពេច ការបូជានោះឯង ប្រសើរជាងការបូជារបស់ជននោះ ការបូជាភ្លើងអស់ ១០០ ឆ្នាំ មិនប្រសើរឡើយ ។
| ៩. | យង្កិញ្ចិ យិដ្ឋំ វ ហុតំ វ លោកេ | សំវច្ឆរំ យជេថ បុញ្ញបេក្ខោ |
| សព្វំបិ តំ ន ចតុភាគមេតិ | អភិវាទនា ឧជុគតេសុ សេយ្យោ ។ |
👉បុគ្គលអ្នកប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាគ្រឿងសក្ការបូជា ធំតូចណាមួយក្នុងលោកអស់មួយឆ្នាំ ការបូជាទាំងអស់នោះឯង រមែងមិនដល់នូវចំណែកទី ៤ នៃការអភិវាទ ចំពោះលោកទាំងឡាយ ដែលប្រព្រឹត្តត្រង់ហើយ (ដូច្នេះការអភិវាទចំពោះបុគ្គលដែលមានដំណើរត្រង់ មានព្រះសោតាបន្នជាដើមឡើងទៅ) ប្រសើរជាង ។
| ១០. | អភិវាទនសីលិស្ស | និច្ចំ វុឌ្ឍាបចាយិនោ |
| ចត្តារោ ធម្មា វឌ្ឍន្តិ | អាយុ វណ្ណោ សុខំ ពលំ ។ |
👉ធម៌ ៤ ប្រការ គឺ អាយុ ១ វណ្ណៈ ១ សុខៈ ១ ពលៈ ១ រមែងចម្រើនដល់អ្នកដែលមានសេចក្តីឱនកាយថ្វាយបង្គំជាប្រក្រតី មានសេចក្តីកោតក្រែង ដល់បុគ្គលដែលចម្រើនជាងខ្លួន អស់កាលជានិច្ច ។
| ១១. | យោ ច វស្សសតំ ជីវេ | ទុស្សីលោ អសមាហិតោ |
| ឯកាហំ ជីវិតំ សេយ្យោ | សីលវន្តស្ស ឈាយិនោ ។ |
👉បុគ្គលណា រស់នៅមួយរយឆ្នាំ ជាមនុស្សទ្រុស្តសីល មានចិត្តមិនបានតម្កល់ខ្ជាប់ ឯការរស់នៅសូម្បីតែមួយថ្ងៃ របស់លោកដែលមានសីល មានការពិនិត្យពិចារណា ជាប្រក្រតី ប្រសើរជាង (ការរស់នៅរបស់បុគ្គលនោះ) ។
| ១២. | យោ ច វស្សសតំ ជីវេ | ទុប្បញ្ញោ អសមាហិតោ |
| ឯកាហំ ជីវិតំ សេយ្យោ | បញ្ញវន្តស្ស ឈាយិនោ ។ |
👉បុគ្គលណា រស់នៅមួយរយឆ្នាំ ជាមនុស្សមិនមានប្រាជ្ញា មានចិត្តមិនបានតម្កល់ខ្ជាប់ ឯការរស់នៅសូម្បីតែមួយថ្ងៃ របស់លោកដែលមានប្រាជ្ញា មានការពិនិត្យពិចារណា ជាប្រក្រតី ប្រសើរជាង (ការរស់នៅរបស់បុគ្គលនោះ) ។
| ១៣. | យោ ច វស្សសតំ ជីវេ | កុសីតោ ហីនវីរិយោ |
| ឯកាហំ ជីវិតំ សេយ្យោ | វីរិយំ អារភតោ ទឡ្ហំ ។ |
👉បុគ្គលណា រស់នៅមួយរយឆ្នាំ ជាមនុស្សខ្ជិល (មានចិត្តងុលងប់ក្នុងអកុសលវិតក្ក) មានព្យាយាមថោកថយឯការរស់នៅសូម្បីតែមួយថ្ងៃ របស់លោកដែលមានប្រារព្ធនូវសេចក្តីព្យាយាមមាំមួន ប្រសើរជាង (ការរស់នៅរបស់បុគ្គលនោះ) ។
| ១៤. | យោ ច វស្សសតំ ជីវេ | អបស្សំ ឧទយព្វយំ |
| ឯកាហំ ជីវិតំ សេយ្យោ | បស្សតោ ឧទយព្វយំ ។ |
👉បុគ្គលណា រស់នៅមួយរយឆ្នាំ មិនឃើញការកើតឡើងនិងការវិនាសទៅ (នៃបញ្ចក្ខន្ធ) ឯការរស់នៅសូម្បីតែមួយថ្ងៃ របស់លោកដែលឃើញ ការកើតឡើង និងការវិនាសតៅ (នៃបញ្ចក្ខន្ធ) ប្រសើរជាង (ការរស់នៅរបស់បុគ្គលនោះ) ។
| ១៥. | យោ ច វស្សសតំ ជីវេ | អបស្សំ អមតំ បទំ |
| ឯកាហំ ជីវិតំ សេយ្យោ | បស្សតោ អមតំ បទំ ។ |
👉បុគ្គលណា រស់នៅមួយរយឆ្នាំ មិនឃើញអមតមហានិព្វាន ឯការរស់នៅសូម្បីតែមួយថ្ងៃ របស់លោកដែលឃើញអមតមហានិព្វានប្រសើរជាង (ការរស់នៅរបស់បុគ្គលនោះ) ។
| ១៦. | យោ ច វស្សសតំ ជីវេ | អបស្សំ ធម្មមុត្តមំ |
| ឯកាហំ ជីវិតំ សេយ្យោ | បស្សតោ ធម្មមុត្តមំ ។ |
👉បុគ្គលណា រស់នៅមួយរយឆ្នាំ មិនឃើញធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ (គឺលោកុត្តរធម៌ ៩ យ៉ាង) ឯការរស់នៅសូម្បីតែមួយថ្ងៃ របស់លោកដែលឃើញធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ប្រសើរជាង (ការរស់នៅរបស់បុគ្គលនោះ) ។
ចប់សហស្សវគ្គ

តំណភ្ជាប់ទៅអត្ថបទផ្សេងទៀត…
គម្ពីរធម្មបទ មានទាំងអស់ ៤២៣ បទ ការរាប់ជាបទ រាប់តាមចំនួនគាថា គឺ គាថា ១ គាថា ឬគាថា ១ គាថា ជាមួយនឹងកន្លះគាថា រាប់ជា ១ បទ ក្នុងអដ្ឋកថាធម្មបទ លោករួបរួមទុកជារឿងៗ មានឈ្មោះរឿងប្រាកដតាមសភាវធម៌ ឬបុគ្គលដែលទ្រង់ប្រារព្ធ រឿងខ្លះមិនប្រាកដបុគ្គលដោយជាក់ច្បាស់ លោកក៏ប្រើពាក្យថា បុគ្គលម្នាក់ ភិក្ខុមួយរូប រួមទាំងអស់ ៣០២ រឿង ក្នុងមួយរឿងៗ ចាត់ជាពួក ជាក្រុម ហៅថា វគ្គ រួមជា ២៦ វគ្គ វគ្គនីមួយៗ មានឈ្មោះប្រាកដតាមអំណាចខ្លឹមសារនៃធម្មបទនោះៗ និងរឿងនោះៗ ពោលគឺធម្មបទណា រឿងណា ដែលមានសេចក្តីសម្ពន្ធគ្នា ទាក់ទងគ្នា ដូចគ្នា ស្រដៀងគ្នា ឬក៏ផ្ទុយពីគ្នា លោកក៏ចាត់ធម្មបទនោះៗ និងរឿងនោះៗ ជាពួក ជាក្រុម ជាមួយគ្នា ឬវគ្គជាមួយគ្នា, វគ្គនៃធម្មបទនោះ មាន ២៦ វគ្គ។
🔸គាថាធម្មបទ ជាភាសាអង់គ្លេស DhammapAda
ចំនួនវគ្គក្នុងគម្ពីរធម្មបទ