ច្បាប់កេរ្ដិ៍កាល

(១)	កេរ្ដិ៍កាលពីព្រេងព្រឹទ្ធ	សាងសុចរិតទុកទៀងនៅ
	សេដ្ឋីផ្ដាំប្រដៅ	បុត្រសង្សារទុកក្រោយហោង ។
	កូនអើយកេរ្ដិ៍មេបា	ចូររក្សាគន់គិតគ្រង
	ថែទាំចាំរួសរង	ប្រុងប្រយត្នប្រយោជន៍យូរ ។
	ធម្មតាអ្នកជាជាតិ	ការគេអាទិ៍ឱ្យគិតគូរ
	កុំខ្ជិលដេកទទូរ	ដល់ថ្ងៃរះពេញពន្លឺ ។
	តាក់តែងខ្ញុំកំដរ	ទោះចេញទៅរកធ្វើស្រែភ្លឺ
	ចិញ្ចឹមគោក្របី	រកខ្សែវល្លិបោះក្រោលឃ្នង ។
(៥)	ធ្វើស្រែទិសប្រាំបី	ខ្ញុំប្រុសស្រីចេញជួយផង
	មើលផ្ទះស្រះរបង	វាំងចំណារគួររក្សា ។
	ឱ្យមានក្ដីបារម្ភ	ធ្វើស្រែកុំចោលចម្ការ
	ដឹងដែកកាំបិតព្រា	ទុកឱ្យជាកុំឱ្យបាត់ ។
	ដេកយប់ឱ្យរាំងទ្វារ	ទ្រព្យសម្រាលរៀបប្រយត្ន
	ចងទូកកុំឱ្យសាត់	ផ្ទះបាក់បែកឆាប់ទល់ទ្រ ។
	សារពើទ្រព្យអ្វីៗ	ប្រុងស្មារតីទុកឱ្យល្អ
	អុសទឹកស្រូវអង្ករ	យកចេញចាយមានកំណត់ ។
	កុំអាងមានទ្រព្យច្រើន	ពុំក្រវើនរកផ្គត់ផ្គង់
	យកចាយចាយដោយបទ	ទោះនឹងទុកៗដោយខ្នាត ។
(១០)	រទេះសេះដំរី	រាប់បញ្ជីកុំឱ្យឃ្លាត
	ខ្ញុំណាមានមាយាទ	ទុកដាក់ដៃឱ្យរក្សា ។
	សប្បុរសយល់ដោយមុខ	ស៊ុកគ្រលុកពេកពុំជា
	កំណាញ់ក្រៅតម្រា	សោតសឹងអាប់ប្រយោជន៍យស ។
	រក្សាខ្លួនឱ្យរុង	រឿងឧតុង្គឧត្តមខ្ពស់
	ប្រដាប់ដោយសក្ដិយស	ខ្លួនជាធំឱ្យថែថួន ។
	ឱ្យទានតាំងចិត្ដស្មោះ	កុំអាឡោះអាល័យស្ងួន
	ទ្រព្យនេះនឹងនាំខ្លួន	ទៅបរលោកពុំសោះសូន្យ ។
	ទ្រព្យធនទោះថោកថ្លៃ	កុំដាក់ដៃឱ្យតែកូន
	នូវអស់ទាំងបងប្អូន	អ្នកដទៃរក្សាតាង ។
(១៥)	ទុកចិត្ដខ្ញុំមើលដាក់	ស្មើភ្នែកខ្វាក់ទាំងសងខាង
	ឱ្យកូនគន់មើលតាង	ស្មើភ្នែកម្ខាងពុំពេញពីរ ។
	ធ្វើអ្វីធ្វើឱ្យហើយ	កុំទុកឡើយបង្កើតកិរ
	ស្អាតអស់សរិល	កុំឱ្យមានក្ដីមន្ទិល ។
	ដំណេកដេកជាខ្នាត	ឱ្យសម្អាតសំអាងជា
	ទើបទេវតារក្សា	ចម្រើនសុខស្រីសួស្ដី ។
	គ្រឹះហាឱ្យផ្ចិតផ្ចង់	កុំឱ្យផង់ផុយធូលី
	ជម្រះបារបោសដី	ឱ្យហ្មត់ហ្មងកើតសុខា ។
	អញ្ជុលទុកឱ្យគង់	ប្រាក់ក្នុងថង់ទុកឱ្យជា
	ប្រើខ្ញុំមើលមុខវា	ទោះកាចជាមើលឱ្យស្ដែង ។
(២០)	សារពើរួសរៀនរិះ	ឱ្យចាំចេះៗចាចែង
	ចង់គាប់ប្រើស្វះស្វែង	រករៀនរិះសារពើក្ដី ។
	សប្បុរសពេកចាញ់ធន	នាទុជ៌នចាញ់ឥន្ទ្រិយ
	ប្រពន្ធល្អច្រើនចាញ់ប្ដី	ពាក្យច្រើនភូតចាញ់អាត្មា ។
	ឈើផ្លែច្រើនចាញ់ស្លឹក	ត្រីច្រើនទឹកល្អក់ពុំជា
	ទ្រព្យច្រើនព្រួយរក្សា	ទ្រព្យតិចណាព្រួយរិះគិត ។
	ដេកយប់កុំដំអក់	ឱ្យលង់លក់ក្រៅសុចរិត
	ខ្ញុំណាមានគំនិត	គួរឱ្យគិតប្រណីវា ។
	ចងទូកបោះបង្គោល	រិះរកថ្នោលពួរយុថ្កា
	ការខ្យល់កាចពុំជា	ក្រែងពានពារបោកបែកបាត់ ។
(២៥)	រៀនរិះសារពើក្ដី	ទោះស្រដីកាន់ពាក្យសត្យ
	ចាំក្បួនចាំឱ្យស្ទាត់	កុំអៀនប្រៀនសមពាក្យពោល ។
	ការក្រកុំគិតងាយ	ការសម្ពា​យជាកំរោល
	សន្សឹមកុំបំបោល	ក្រែងពុំដល់ដូចប្រាថ្នា ។
	រៀនរិះរួសរវាំង	ធ្វើស្រែប្រាំងស្រែវស្សា
	ធ្វើស្រែមានចំណារ	ធ្វើចម្ការចាររបង ។
	ផ្លូវវៀចកុំបោះបង់	ផ្លូវណាត្រង់កុំដើរហោង
	ដើរដោយផ្លូវគន្លង	តម្រាយអ្នកចាស់បុរាណ ។
	ឆ្កែជាឱ្យបាយឆី	ដេកនៅដីចាំធនធាន
	គ្រឿងសឹកទុកទាហាន	កេរ្ដិ៍គម្ពីរទុកប្រាជ្ញប្រាយ ។
(៣០)	យល់តូចកុំអាលខំ	ទោះយល់ធំកុំអាលស្រាយ
	គិតក្ដីកុំគិតងាយ	មើពិនិត្យពិនិស្ច័យ ។
	កូនអើយកេរ្ដិ៍មេបា	ចូររក្សាចាំសព្វថ្ងៃ
	ទ្រព្យធនទោះថោកថ្លៃ	គួររក្សាកុំបីធ្លោយ ។
	ពាក្យនេះជាត្រកាល	ជាខ្លឹមសារទៀងទុកឱ្យ
	កូនចៅនៅឯក្រោយ	តែងទូន្មានអង្គអាត្មា ។
	ថែទាំទើបគង់ទ្រព្យ	រៀបរណ្ដាប់ទុកទើបជា
	ចាយវាយក្រៅតម្រា	សឹងវិនាសធនធានផង ។
	បានមកទុកឱ្យគង់	កុំឱ្យបង់បាត់បំណង
	រៀនរិះរក្សាគ្រង	យកចេញចាយដោយរដូវ ។
(៣៥)	ដឹងហាបឱ្យដឹងតុល	ភ្នែកឱ្យយល់ទៀងត្រាជូ
	គិតត្រង់សព្វដោយផ្លូវ	ក្ដីចន្លោះកុំបីមាន ។
	ពាក្យនេះស្មើខ្លួនហើយ	កូនចៅអើយចូរចាំប្រាណ
	អស់អាថ៌ឱវាទទាន	ជាសូរេចបណ្ដាំហោង ៕៚

---

ការផ្សាយរបស់ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ
ការផ្សាយរបស់មណ្ឌលវប្បធម៌ខ្មែរនៅស្វីស

វិចារកថា កែវ ឈុន ៖ ច្បាប់កេរ្ដិ៍កាល ជាស្នាដៃរបស់កវីដ៏ឆ្នើមម្នាក់ ប៉ិនប្រសព្វទាំងសម្ដីថ្វីមាត់ ទាំងការកត់ត្រាតែងនិពន្វ ហើយជាអ្នកខំប្រឹងប្រែងធ្វើការរកស៊ីយ៉ាងខ្លាំង រហូតក្លាយខ្លួន អ្នកមានស្ដុកស្ដម ជាសេដ្ឋីមានទ្រព្យសម្បត្ដិយ៉ាងមហាសាលទៀតផង ។ បទកំណាព្យផ្ដែផ្ដាំ ទូន្មានកូនចៅក្នុងច្បាប់កេរ្ដិ៍កាល អ្នកនិពន្ធបានលើកឡើង អំពីការប្រកបកិច្ចការរកស៊ីប្រចាំថ្ងៃធម្មតាៗ របស់កសិករខ្មែរយើង ដូចជាការនែនាំឱ្យកូនចៅមានស្មារតីភ្ញាក់រឭក កុំឱ្យខ្ជិលច្រអូស ដេកដល់ថ្ងៃរះ ត្រូវក្រោករូតរះមើលថែរក្សាគោក្របីផ្ទះសម្បែង ខំប្រឹងប្រែងប្រកបកិច្ចការងារគ្រប់បែបយ៉ាង ធ្វើស្រែទាំងប្រាំង ទាំងវស្សា ទាំងចម្ការកុំឱ្យនៅទំនេរដៃសោះឡើយ ។

ក្រៅពីកិច្ចការ អ្នកនិពន្ធនៅបានផ្ដែផ្ដាំទូន្មានអំពីសីលធម៌ សុជីវធម៌ នៅក្នុងការរស់នៅឱ្យបានខ្ពស់ប្រសើរ ដោយបានធ្វើការប្រៀបធៀបអំពីហេតុផលជាក់ស្ដែង ជាច្រើនប្រការ ដូចជាថា កុំចិញ្ចឹមសត្វខ្លា កាន់កពស់ឱ្យខ្ជាប់ អូសទូកកុំឱ្យល្អាន អ្នកប្រាជ្ញរក្សាខ្លៅ អ្នកមានរក្សាខ្សត់ជាដើម និងមានពាក្យប្រៀបធៀបសាមញ្ញៗ ណែងណងជាច្រើនទៀត មានន័យជ្រាលជ្រៅ ពីរោះដក់ជាប់ចិត្ដរកអ្វីប្រៀបពុំបានឡើយ ។ អត្ថន័យក្នុងបទកំណាព្យច្បាប់កេរ្ដិ៍កាល បង្ហាញឱ្យឃើញជាក់ច្បាស់ថា អ្នកនិពន្ធគឺជាកសិករម្នាក់ ហើយដោយសារការឧស្សាហ៍ព្យាយាមខំប្រឹងប្រែងធ្វើការងារយ៉ាងច្រើន ក៏បានក្លាយទៅជាអ្នកមានទ្រព្យសម្បត្ដិយ៉ាងស្តុកស្ដមមហាសាល មិនមែនខ្ជិលច្រអូស ទន់ជ្រាយរវេបរវបដេកចាំព្រេងសំណាងនោះទេ គឺជាការភ្ញាក់រឭកទាន់ពេលវេលា ខ្នះខ្នែងមាំមួន រឹងប៉ឹងទាំងផ្នែកសតិអារម្មណ៍ បញ្ញាស្មារតី ឥតបណ្ដែតបណ្ដោយ ឱ្យធ្លាក់ចូលទៅក្នុងអបាយមុខដោយប្រការណាមួយឡើយ ។

តំណភ្ជាប់ទៅអត្ថបទផ្សេងទៀត…